ثبوت هلال ماه، احکام فطریه، نماز عید فطر

ثبوت هلال ماه، احکام فطریه، نماز عید فطر

eid-fetr.jpgبسم الله الرحمن الرحيم
  
ثبوت اول ماه
 
رؤيت هلال
راه هاى ثبوت اول ماه را به طور مختصر بيان كنيد؟
اول ماه از چند راه ثابت مى شود:
1. خود انسان ماه را ببيند؛
2. دو مرد عادل شهادت بدهند كه ماه را ديده اند؛
3. عده اى كه از گفته آنان يقين پيدا مى شود، بگويند ماه را ديده اند؛
4. سى روز از اول ماه شعبان بگذرد؛
5. حاكم شرع (مجتهد جامع شرايط) حكم كند كه اول ماه است.[1]
تبصره. آيةاللَّه سيستانى و آيةاللَّه وحيد معتقدند با حكم حاكم اول ماه ثابت نمى شود [مگر آنكه از حكم حاكم براى او اطمينان حاصل شود].
 
اختلاف نظر مراجع
علت اختلاف نظر مراجع تقليد، در اعلام اول ماه رمضان و عيد فطر چيست؟ آيا در گذشته اين اختلاف بوده است؟
اختلاف نظر مراجع تقليد در ثبوت اول ماه، امرى نيست كه تازه به وجود آمده باشد؛ بلكه در گذشته نيز اين مسئله، در نزد ايشان مورد فكر و نظر بوده است. عوامل متعددى باعث اختلاف نظر گرديده است كه موارد ذيل را مى توان از مهم ترين آنها دانست:
1. اعتبار اتحاد افق؛ عده اى بر اين باورند كه اگر هلال ماه، در نقطه اى از كره زمين ديده شود- كه افق در آنجا با جاهاى ديگر تفاوت داشته باشد ولى در شب مشترك باشند- اول ماه در آن مكان ها ثابت مى شود. در مقابل اين نظريه، فقهايى هستند كه اتحاد در افق را معتبر مى دانند و معتقدند: اگر هلال ماه در شهرى ديده شود كه افق آن، با شهر يا كشور ديگر اختلاف داشته باشد، اول ماه از نظر شرعى براى شهر دوم ثابت نمى شود. بديهى است طبق نظر اول به طور معمول، اول ماه يك روز زودتر ثابت مى شود.
2. اعتبار حكم حاكم؛ حجيت و نفوذ حكم حاكم ميان فقيهان، نظرى مشهور است؛ ولى برخى از آنان، حكم حاكم را در رؤيت هلال ماه معتبر نمى دانند.
3. شهادت بيّنه نزد حاكم؛ گاه مجتهد جامع شرايط، از شهادت كسانى كه ماه را ديده اند، اطمينان پيدا مى كنند و بر اين اساس ثبوت اول ماه را اعلام مى دارند.
چه بسا ممكن است به جهت فقدان برخى شرايط، براى مجتهد ديگرى اين اطمينان حاصل نشده باشد.
اختلاف فقيهان در امور ياد شده، به جهت اختلاف در يك سرى از مبانى نظرى و اصول فكرى است كه آرا و افكار متفاوتى را برمى تابد. نظريه پردازى مختلف در ادبيات و اصول فقه، برداشت متفاوت از آيات و روايات و اختلاف نظر در سند احاديث و شناخت راويان، به طور طبيعى موجب تفاوت در بعضى از فتاوا مى شود.
 
شما مى گوييد اگر دو نفر عادل شهادت بدهند كافى است؛ آيا اعلام عيد از سوى چند مرجع، به اندازه دو نفر عادل نيست؟
كسى منكر عدالت مرجع تقليد نيست. آنچه گفته شده، آن است كه دو نفر عادل، شهادت دهند كه خودشان ماه را ديده اند؛ ولى مراجع معظم خودشان ماه را نمى بينند؛ بلكه از گفته ديگران اطمينان به رؤيت پيدا مى كنند و اين دو جهت با هم تفاوت مى كند و شهادت بر شهادت- كه شهادت علمى ناميده مى شود- در اين مورد اعتبار شرعى ندارد.[2]
 
اگر بين مراجع تقليد در ثبوت عيد فطر، اختلاف پيش آيد، وظيفه مكلف چيست؟ آيا هر مقلد بايد به نظر مرجع تقليد خود مراجعه كند؟
همه مراجع: در ثبوت اول ماه تقليد راه ندارد، بلكه اگر شخص از گفته  و اعلام نظر مرجع تقليد، اطمينان به رؤيت ماه پيدا كند، بايد روزه خود را افطار كند و اگر شك داشت، بايد آن روز را روزه بگيرد.[3]
 
محاسبات تقويمى
آيا اول ماه بر اساس تقويم محاسبات منجمان ثابت مى شود؟
همه مراجع: خير، ثابت نمى شود؛ مگر آنكه انسان از گفته آنان اطمينان پيدا كند.[4]
 
ثبوت ماه رمضان
اگر پيش از ظهر اعلام كردند كه امروز اول ماه رمضان است؛ تكليف روزه آن روز چه مى شود؟
همه مراجع (به جز تبريزى و وحيد): اگر مبطلات روزه را مرتكب نشده، بايد نيت كند و روزه اش صحيح است و اگر يكى از آنها را مرتكب شده، روزه او باطل است؛ ولى (به احترام ماه رمضان) بايد تا اذان مغرب از كارى كه روزه را باطل مى كند، خوددارى نموده و بعد از ماه رمضان آن روز را قضا كند.[5]
آيات عظام تبريزى و وحيد: اگر مبطلات روزه را مرتكب نشده، بايد نيت كند و روزه بگيرد و بنابر احتياط واجب بعد از ماه رمضان قضا نمايد و اگر يكى از آنها را مرتكب شده، روزه اش باطل است؛ ولى (به احترام ماه رمضان) بايد تا اذان مغرب از كارى كه روزه را باطل مى كند، خوددارى نموده و بعد از ماه رمضان آن روز را قضا كند.[6]
 
رؤيت هلال در سفر
 افرادى كه براى كار به كشورهاى حوزه خليج فارس مى روند، با توجه به اينكه در آنجا اول ماه، يك روز زودتر اعلام مى شود؛ تكليف روزه آنان در ماه رمضان و عيد فطر بايد بر مبناى كدام محل باشد؟
همه مراجع: اگر از راه هاى شرعى و معتبر اول ماه در آنجا ثابت شود، بايد بر مبناى محلى كه هلال رؤيت مى شود، عمل كنند.[7]
 
اگر هلال ماه رمضان يا شوال، در كشورى ديده شود- كه افق آنها يك يا دو ساعت با شهر ما تفاوت دارد- آيا اول ماه براى ما هم ثابت مى شود؟
آيات عظام امام، بهجت، خامنه اى، صافى و مكارم: اگر شهر يا كشورى كه ماه  در آن ديده شده از بلاد شرقى باشد، اول ماه ثابت مى شود و اگر از بلاد شرقى نباشد (مانند عربستان)، اول ماه ثابت نمى شود.[8]
آيات عظام تبريزى، فاضل، صافى، نورى و وحيد: اگر در شب مشترك باشند، اول ماه ثابت مى شود؛ هر چند در افق يكى نباشند و از بلاد شرقى نباشد.[9]
تبصره 1. به عنوان مثال كشور افغانستان در بخش شرقى ايران قرار دارد؛ اگر ماه در آنجا ديده شود، براى كشور ايران نيز ثابت مى شود و يا اگر ماه در شهر مشهد ديده شود، براى شهر تهران نيز ثابت مى شود.
تبصره 2. بايد رؤيت هلال در آنجا از راه هاى شرعى و معتبر ثابت شود، تا براى كشور ما نيز اول ماه ثابت شود.
 
 اگر هلال ماه در عراق ديده شود، آيا براى مردم ساكن تهران نيز اول ماه ثابت مى شود؟
آيات عظام امام، بهجت، سيستانى، خامنه اى، مكارم و نورى: با توجه به اينكه اختلاف افق بين اين دو مكان، كم و ناچيز است (تقريباً ده دقيقه)، اول ماه براى مردم ساكن تهران ثابت مى شود.[10]
آيات عظام تبريزى، صافى، نورى و وحيد: آرى اول ماه براى آنان ثابت مى شود.[11]
 
حكم حاكم
 آيا حكم حاكم شرع، در ثبوت اول ماه، براى غيرمقلّدان او نيز حجت است؟
همه مراجع (به جز سيستانى و وحيد): آرى، حكم حاكم شرع در ثبوت اول ماه، براى همه حجت است و بايد به حكم او عمل كنند؛ مگر آنكه بفهمند حاكم شرع اشتباه كرده است.[12]
آيةاللَّه سيستانى: اول ماه با حكم حاكم شرع ثابت نمى شود [مگر آنكه از حكم حاكم براى او اطمينان حاصل شود].[13]
آيةاللَّه وحيد: بنابراحتياط واجب، اول ماه به حكم حاكم شرع ثابت نمى شود.[14]
 
اخبار عادل
 اگر چند نفر عادل شهادت بدهند كه دو نفر عادل ماه را ديده اند؛ آيا اول ماه رمضان يا شوال ثابت مى شود؟
همه مراجع: خير، بايد دو نفر عادل خودشان براى انسان شهادت بدهند كه ماه را ديده اند و اگر رؤيت ماه را با واسطه نقل كنند، كافى نيست؛ مگر آنكه از گفته آنان، اطمينان به رؤيت هلال پيدا شود.[15]
 
چشم مسلح
 آيا رؤيت ماه به وسيله چشم مسلح و تلسكوپ ها و وسايل نجومى، اعتبار دارد؟
همه مراجع (به جز بهجت، خامنه اى و فاضل): خير، مگر آنكه از اين راه براى شخص اطمينان پيدا شود كه اول ماه است.[16]
آيات عظام بهجت، خامنه اى و فاضل: آرى، اول ماه به وسيله چشم مسلح و تلسكوپ و يا وسايل نجومى، ثابت مى شود.[17]
 
حدس و گمان
اگر از گفته عده اى حدس بزنيم كه فردا عيد فطر است، آيا مى توانيم روزه بگيريم؟
همه مراجع: تا هنگامى كه براى شخص اطمينان پيدا نشود كه فردا عيد فطر و اول شوال است، نمى تواند روزه را افطار كند.[18]
 
اگر در موضوع رؤيت هلال ماه شوال ، مرجع معظم تقليد بفرمايد: رؤيت هلال براي من ثابت شده است، اين فرموده مرجع تقليد، حكم مي باشد يا فتوا؟ و وظيفه مقلدين اين مرجع تقليد و مقلدين ديگر مراجع تقليد وقتي كه مرجع تقليد فرمودند: عيد فطر، براي من ثابت شده است، چيست؟
همه مراجع: اين نه حكم است نه فتوي فقط خبر دادن از ثبوت رؤيت هلال است و وظيفه كساني كه اطلاع از اين امر مي يابند اين است كه اگر از اين كه رؤيت هلال براي مرجع تقليدش ثابت شده براي آنها يقين حاصل شود بايد افطار كنند.[19]
 
زكات فطره
 
فلسفه فطره
فلسفه و فوايد پرداخت فطره چيست؟
«زكات فطره» به اتفاق شيعه و سنى، واجب است و در متون دينى براى آن، فلسفه و فوايد متعددى برشمرده است كه مهم ترين آنها عبارت است از:
1. زكات فطره مكمل و تمام كننده روزه است؛ همان گونه كه درود و صلوات بر پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مكمل و تمام كننده نماز است.[20] 2. باعث قبولى روزه ماه مبارك رمضان مى گردد.[21] 3. موجب حفظ انسان از مرگ در آن سال مى شود.[22] 4. باعث سلامتى جسم و پاكسازى روح از رزايل اخلاقى است.[23] 5. مكمل و تمام كننده زكات مال است.[24]
 
فطريه بر چه كساني واجب است؟
فطريه بر تمام كسانى كه قبل از غروب شب عيد فطر «بالغ»، «عاقل» و غنى باشند واجب است؛ يعنى، بايد براى خودش و كسانى كه نان خور او هستند، براى هر نفر سه كيلو از خوراك مردم (مانند گندم، جو، خرما، كشمش، برنج، ذرت و يا مانند اينها) و يا پول يكى از آنها را به مستحق بدهد.[25]
 
فطره دانشجو
آيا زكات فطره براى دانشجويى كه در خوابگاه سكونت دارد، واجب است؟
همه مراجع: اگر مخارج او را پدر و مادر مى دهند و نان خور آنان محسوب مى شود، بر عهده آنها است و اگر دانشجو مستقل است، بر عهده خودش مى باشد.[26]
 
فطره دانشجويانى كه در خوابگاه به سر مى برند و از غذاى دانشگاه- بدون پرداخت هزينه- استفاده مى كنند، بر عهده چه كسى است؟
همه مراجع (به جز صافى، مكارم و نورى): بر عهده خودش است و چنانچه تمكن مالى نداشته باشد، از او ساقط است.[27]
آيةاللَّه صافى: هر كدام تمكن داشته باشند، بنابراحتياط خودشان بپردازند.[28]
آيةاللَّه مكارم: اگر تمكن مالى دارد، بنابر احتياط واجب خودش بپردازد.[29]
آيةاللَّه نورى: در فرض ياد شده، زكات فطره بر كسى واجب نيست.[30]
تبصره. كسانى كه گفته اند زكات فطره بر عهده دانشجو نيست، معتقدند: اگر تمكن مالى دارد، احتياط مستحب آن است كه خودشان بپردازند.
 
فطره نامزد شرعى
فطره دخترى كه در حال عقد است، بر عهده كيست؟
همه مراجع: اگر نان خور پدرش باشد، بر عهده او است.[31]
 
فطره زن
اگر زن به جهت نياز شوهر، در تأمين مخارج زندگى كمك كند؛ چه كسى بايد زكات فطره آنها را بدهد؟
همه مراجع: اگر زن نان خور شوهر محسوب شود، بايد شوهر در صورت  توانايى زكات فطره خود و همسرش را بدهد و اگر زن نان خور شوهر و شخص ديگرى نباشد، بايد خودش زكات فطره اش را بدهد.[32]
 
فطره ناشزه
زنى كه از تمكين شوهر خوددارى مى كند، آيا زكات فطره او از شوهرش برداشته مى شود؟
همه مراجع: خير، بايد شوهرش زكات فطره او را بدهد؛ مگر آنكه نان خور شخص ديگرى باشد.[33]
 
فطره زن و فرزند
پدرى كه زكات فطره نمى دهد، تكليف زن و فرزند او چه مى شود؟
همه مراجع (به جز سيستانى، صافى و مكارم): بر آنان تكليفى نيست و لازم نيست فطره بدهند.[34]
آيات عظام سيستانى و مكارم: احتياط واجب آن است كه اگر مى توانند، خودشان فطره بدهند.[35]
آيةاللَّه صافى: بر زن و فرزند تكليفى نيست و لازم نيست فطره بدهند، مگر آنكه غنى و متمكن باشند، در اين صورت احتياط لازم آن است كه فطره خود را بدهند.[36]
 
فطره جنين
آيا فرزندى كه هنوز متولد نشده، زكات فطره دارد؟
همه مراجع: بچه اى كه در شكم مادر است، پرداخت زكات فطره اش واجب نيست؛ مگر آنكه پيش از غروب شب عيد فطر به دنيا آيد.[37]
 
فطره ميهمان
ميهمانى كه بعد از اذان مغرب شب عيد فطر به خانه انسان بيايد، تكليف فطره اش چه مى شود؟
همه مراجع (به جز سيستانى): فطره او بر عهده صاحب خانه نيست.[38]
آيةاللَّه سيستانى: اگر نان خور او محسوب شود، و شب در آنجا بخوابد بنابر احتياط واجب، فطره او بر عهده صاحب خانه است.[39]
 
اگر ميهمان فطره خودش را بدهد، آيا از عهده صاحب خانه ساقط مى شود؟
همه مراجع (به جز صافي): اگر با اجازه صاحب خانه از طرف او فطره خودش را بدهد، از عهده ميزبان ساقط مى شود.[40]
آيةاللَّه صافى: از عهده صاحبخانه ساقط نمي شود.[41]
 
اگر انسان شب عيد فطر ميهمان داشته باشد و صبح متوجه شود كه عيد بوده؛ آيا فطره آنها بر او واجب است؟
همه مراجع: ناآگاهى از رؤيت هلال، تأثيرى در حكم پرداخت فطره ندارد.[42]
 
آيا خوردن افطارى از سوى ميهمان، تأثيرى در وجوب زكات فطره دارد؟
همه مراجع (به جز بهجت و صافى): خير، ملاك آن است كه ميهمان نان خور صاحب خانه محسوب شود و خوردن افطارى، هيچ تأثيرى در حكم ندارد.[43]
آيةاللَّه بهجت: اگر ميهمان نان خور صاحب خانه محسوب شود و به قصد خوردن افطارى آمده باشد- هر چند براى او مانعى پيش آيد كه نتواند غذا صرف كند- زكات فطره او بر صاحب خانه واجب است.[44]
آيةاللَّه صافى: اگر ميهمان نان خور صاحب خانه محسوب شود و يا افطارى صرف كند (هر چند نان خور محسوب نشود)، زكات فطره او بر صاحب خانه واجب است.[45]
 
ميهمانى كه پيش از غروب شب عيد فطر به خانه انسان مى آيد و شب را تا صبح در آنجا مى ماند، آيا فطره او به عهده صاحب خانه است؟
آيات عظام امام و نورى: اگر نان خور صاحب خانه محسوب شود، زكات فطره ميهمان بر عهده او است.[46]
آيةاللَّه بهجت: اگر ميهمان نان خور صاحب خانه محسوب شود و به قصد خوردن افطارى آمده باشد- هر چند براى او مانعى پيش آيد كه نتواند غذا صرف كند- زكات فطره او بر صاحب خانه واجب است.[47]
آيات عظام تبريزى، سيستانى و وحيد: اگر مهمانى باشد كه شب را هم مى ماند، زكات فطره او بر عهده صاحب خانه است.[48]
آيات عظام خامنه اى و فاضل: اگر نان خور صاحب خانه محسوب شود زكات فطره ميهمان بر عهده او است؛ مانند خدمتكار و يا برخى از خويشاوندان كه هر از چند گاه چند روزى در منزل صاحب خانه به سر مى برند، ولى زكات فطره ميهمان يك شبه بر عهده صاحب خانه نيست.[49]
آيةاللَّه صافى: اگر ميهمان نان خور صاحب خانه محسوب شود و يا افطارى صرف كند (هر چند نان خور محسوب نشود)، زكات فطره او بر صاحب خانه واجب است.[50]
آيةاللَّه مكارم: اگر تصميم دارد مدتى نيز صاحب خانه بماند، زكات فطره ميهمان بر عهده او است؛ ولى اگر براى شب عيد دعوت شده (و يا تنها شب را در آنجا مى ماند)، فطره او بر صاحب خانه نيست.[51]
 
ميهمان چند ساعته
ميهمانى كه پيش از غروب شب عيد فطر به خانه انسان مى آيد و يكى، دو ساعت پس از صرف افطارى مى رود، بر عهده كيست؟
همه مراجع (به جز صافى و نورى): در فرض ياد شده، فطره ميهمان بر عهده صاحب خانه نيست.[52]
آيات عظام صافى و نورى: در فرض ياد شده، فطره ميهمان بر عهده صاحب خانه است.[53]
 
فطره فقير
آيا پرداخت زكات فطره بر كسى كه توان مالى ندارد، واجب است؟
همه مراجع: اگر فقير باشد، زكات فطره بر او واجب نيست و اگر سه كيلو گندم و مانند آن و يا قيمت آنها را دارد، مستحب است آن را به عنوان زكات فطره بدهد و چنانچه افرادى تحت تكفل دارد، مى تواند آن را به قصد فطره، بين نفرات خانواده دست گردان كنند و بهتر است نفر آخر، آن را به كسى بدهد كه از خودشان نباشد.[54]
 
مستحق فطره
آيا مى توان زكات فطره را به كسى كه تأمين مخارجش بر عهده پدر و مادر است، پرداخت؟
امام: اگر محتاج است، ديگران مى توانند به او زكات بدهند.[55]
همه مراجع (به جز امام): اگر محتاج است و پدر و مادر او مخارجش را نمى پردازند، ديگران مى توانند به او زكات دهند.[56]
 
آيا زكات فطره را مى توان به پدر و مادر خود- در صورت مستحق بودن- پرداخت كرد؟
همه مراجع: اگر پدر و مادر فقير باشند، فرزندان بايد مخارج واجب آنان را بپردازند و نمى توان چيزى از زكات فطره به آنان داد.[57]
 
آيا زكات فطره را مى توان به خانواده فقير غير متدين داد؟
همه مراجع (به جز بهجت): در زكات فطره، عدالتِ گيرنده لازم نيست؛ ولى به كسى كه آشكارا گناه كبيره انجام مى دهد، بنا بر احتياط واجب نبايد زكات فطره داد.[58]
آيةاللَّه بهجت: در زكات فطره، عدالتِ گيرنده لازم نيست؛ ولى به كسى كه آشكارا گناه كبيره انجام مى دهد، بنا بر احتياط واجب نبايد زكات فطره داد؛ مگر به قدر ضروريات او و خانواده اش.[59]
 
آيا پدر مى تواند زكات فطره را به فرزند دانشجوى خود كه محتاج است، بدهد؟
همه مراجع: اگر فرزندان فقير باشند، پدر و مادر بايد مخارج واجب آنان را بپردازند و نمى توان چيزى از زكات فطره به آنها داد.[60]
 
فطره و خويشاوند
آيا جايز است زكات فطره را به عنوان هديه، به خويشاوندان آبرومند و مستحق داد؟
همه مراجع: آرى، مى تواند به عنوان هديه بدهد و لازم نيست به او بگويد زكات فطره است؛ ولى بايد در نيت قصد زكات كند.[61]
 
آیا می شود فطريه را به همسایگان داد؟
همه مراجع: اگر همسایه فقیر باشد، اشکالی ندارد.[62]
 
فطره و بدهكار
زكات فطره را مى توان به فرد بدهكار داد؟
آيات عظام امام، بهجت، تبريزى، فاضل، خامنه اى و نورى: اگر نمى تواند بدهى خود را بپردازد، دادن فطره به او اشكال ندارد.[63]
آيات عظام سيستانى، صافى، مكارم و وحيد: بنابر احتياط واجب، بايد فطره را به فقير داد. پس اگر فرد بدهكار فقير است، دادن فطره به او جايز است.[64]
 
فطره و امور فرهنگى
آيا جايز است زكات فطره را در امور فرهنگى و مذهبى- كه باعث نشر معارف دين مى شود- صرف كرد؟
آيات عظام امام، بهجت، تبريزى، خامنه اى، فاضل و نورى: صرف زكات فطره در راه نشر معارف دين اشكال ندارد؛ ولى بهتر است آن را به فقير بدهند.[65]
آيات عظام سيستانى، مكارم و وحيد: بنابر احتياط واجب، بايد فطره را به فقير داد.[66]
 
فطره و سادات
كسى كه سيد نيست، مى تواند فطره را به سيد بدهد؟
همه مراجع: خير، جايز نيست.[67]
 
پرداخت فطره
چند فطره را مى توان به يك فقير داد؟
آيات عظام امام، فاضل، خامنه اى، مكارم و نورى: بنابر احتياط واجب، نبايد به يك فقير بيشتر از مخارج سالش فطره بدهند.[68]
آيةاللَّه بهجت: نبايد به يك فقير، بيشتر از مخارج سالش فطره بدهند.[69]
آيات عظام تبريزى، سيستانى، صافى و وحيد: آرى، اشكال ندارد.[70]
 
كنار گذاشتن فطره
اگر شخص فطره را كنار بگذارد، مى تواند از آن استفاده كند و بعد به جاى آن مال ديگرى بگذارد؟
همه مراجع: خير، بايد همان را كه كنار گذاشته، براى فطره بدهد.[71]
 
اگر كسى فطره ندهد و كنار هم نگذاشته باشد، تكليفش چيست؟
همه مراجع (به جز بهجت، تبريزى و خامنه اى): گناه كرده است و احتياط واجب آن است كه در آينده- بدون اينكه نيت ادا و قضا كند- فطره را بدهد.[72]
آيةاللَّه بهجت: گناه كرده است و احتياط مستحب آن است كه در آينده آن را قضا كند.[73]
آيات عظام تبريزى و خامنه اى: گناه كرده است و بايد در آينده- بدون اينكه نيت ادا و قضا كند- فطره را بدهد.[74]
 
زمان پرداخت فطره
زمان كنار گذاشتن فطره و پرداخت آن چه موقع است؟
همه مراجع: اگر نماز عيد فطر مى خواند، بنابر احتياط واجب بايد پيش از نماز بدهد يا [كنار بگذارد] و اگر نماز عيد نمى خواند، تا ظهر روز عيد فطر مهلت دارد.[75]
 
دستگردان فطره
آيا جايز است پيش از ماه رمضان، فطره را به فقير داد؟
همه مراجع: خير، كفايت نمى كند؛ ولى مى تواند آن را به عنوان قرض به او بدهد و در روز عيد فطر، طلب خود را بابت فطره حساب كند.[76]
 
جنس فطره
زكات فطره را بايد از قوت متعارف داد، يا قوت شرعى؟
همه مراجع: اگر از گندم، جو، خرما، برنج و مانند اينها داده شود، كفايت مى كند و قوت غالب لازم نيست.[77]
 
مقدار فطره
مقدار فطريه چقدر است؟ حتما بايد مواد خوردني باشد يا مي توان پول آنرا هم پرداخت كرد؟
همه مراجع: شخص بايد براى خودش و كسانى كه نان خور او محسوب مى شوند، براى هر نفر سه كيلو از خوراك مردم (مانند گندم، جو، خرما، كشمش، برنج، ذرت و يا مانند اينها) و يا پول يكى از آنها را به مستحق بدهد.[78]
 
انتقال فطره
جايز است فطره را در شهر ديگرى بدهيم؟
همه مراجع (به جز بهجت): اگر در محل و شهر خودش مستحق پيدا نشود، مى تواند آن را به شهر ديگرى ببرد.[79]
آيةاللَّه بهجت: مى تواند فطره را به شهر ديگرى ببرد؛ هر چند در شهر خودش مستحق پيدا شود.[80]
 
فطريه
روز عيد فطر تو مسجد محل ما دو تا صندوق بود. يكي كفاره يكي فطريه. اشتباهي فطريه را به صندوق كفاره انداختم، حالا چه كار كنم؟
همه مراجع: چون مصرف زكات فطره، همان مصرف زكات مال است يعني فقير و مسكين و کميته امداد پول های صندوق‌ هاي جمع آوري شده را به فقرا می دهند، اشكالي ندارد، اما براي سالهاي بعد سعی کنيد فطريه را به صندوق خاص خودش بياندازيد يا به فقرايی که متديّن و عفيف هستند بدهيد[81].
 تشخيص دادن قوت غالب چگونه است؟ خانواده من هم برنج مصرف ميكنن و هم نان حال براي پرداخت فطريه ما در تشخيص قوت غالب مشكل داريم لطفا راهنمايي كنيد.
همه مراجع: قوت غالب يعني آن مواد غذايي كه غالب مردم آن قوم و منطقه بطور متعارف با آن تغذيه مى كنند اگر چه تنها به آن غذا هم اكتفا نكنند، مانند گندم، جو و برنج در اكثر شهرستانهاى ايران و عراق، و خصوص برنج در گيلان و اطراف آن، و خرما، و كشك و ماست در مثل نجد و صحراهاى حجاز.[82]
تبصره:
لازم نيست زكات فطره از قوت غالب داده شود بلكه اگر از گندم، جو، خرما، برنج و مانند اينها داده شود، كفايت می كند..
قوت غالب شخصي يعني مواد غذايي كه بيشتر از ديگر مواد استفاده مي كند.
آيا فطريه را ميتوان از طريق انتقال كارت به كارت پرداخت كرد؟ يا به حساب كميته امداد و بهزيستي واريز كرد؟
همه مراجع: واريز كردن فطريه به كارت فقير مستحق جايز است و انسان بري الذمه مي شود، و نسبت به حساب كميته امداد و بهزيستي، در صورتی که انسان بداند که مسئولين کميته امداد و بهزيستي اين پولها را در موارد مصرفش صرف مى كند و به فقرای مستحق می دهند، اشكالي ندارد.[83]

 وسايل ضروري
مردي فقيري كه زن وبچه دارد ولي معتاد است، خانه اش برخي وسايل ضروري مانند كولر را ندارد، آيا مي توان فطريه ي بستگان اين شخص را جمع اوري كرد و براي اين خانواده كولر گرفت؟
همه مراجع: زكات فطره‎اي را كه كنار گذاشته‎ايد، به صورت پول يا قوت غالب بايد به همان صورت به فقير بدهيد و تبديل آن جايز نيست مگر اينكه اجازۀ خاصه از حاكم شرع داشته باشد يا با رضايت مستحقين باشد.[84]

 كسي كه سالهاي گذشته فطريه نداده، اگر بخواهد امسال پرداخت كند آيا قيمت امسال را بدهد يا همان سالها را؟
همه مراجع: چنين فردي به نیت «ما فی الذمه» یعنی بدون این که قصد ادا و قضا کند فطريه را به همان مبلغ بدهد و مستحب است به قيمت امروز حساب كند. [85]

 كسي كه درامداش فقط يارانه است، فطريه بر او واجب است يا نه؟
همه مراجع: اگر فقير است يعني مخارج سال خود و خانواده اش را ندارد و شغلي هم ندارد كه بتواند مخارج سال خود و خانواده اش را از آن تأمين نمايد، پرداخت زكات فطره بر او واجب نيست و تكليفي ندارد.[86]

 اگه درخانواده و فاميل فقيرداشته باشيم ميشه فطريه روبه كس ديگه داد؟
همه مراجع: بله مي شود ولي سزاوار و مستحب است در پرداخت زکات فطره، خو یشان و فامیل فقیر خود را بر دیگران مقدّم داشت.[87]
تبصره: فطريه را نمي توان به واجب نفقه داد.
 
اگر از فقيري طلبكار باشيم ميتوانيم بدهي او را در نيت خود از بابت فطريه حساب كنيم تا هر دو بري الذمه شويم؟
همه مراجع: بله مي توانيد طلب خود را به جاي فطريه حساب كنيد و هر دو بري الذمه مي شويد. [88]
 
ما الان مسافرت هستيم فطريه خود را كجا پرداخت كنيم .ميتوانيم بزاريم كنار وقتي برگشيم به نيازمند بدهيم؟
همه مراجع: اگر در مسير سفر مستحقي را نمي شناسيد و دسترسي به فقيري (از طريق واريز به حساب و غيره) ممكن نباشد می توانيد پرداخت زکات فطره را به تأخیر بیاندازيد و در وطن پرداخت كنيد.[89]
 
آيا ميشه فطريه رو به گدايانی که درب منازل را می زنند يا در خيابان ها می نشينند، داد؟
همه مراجع: به افرادي كه تكدي و گدايي مي كنند نمی توان زکات فطره داد، مگر آن که اطمینان حاصل گردد که او فقیر است، یا لااقل از ظاهر حالش گمان پیدا شود و یا بداند سابقاً فقیر بوده و رفع فقر او ثابت نشده باشد.[90]

آيا ميشه فطريه رو در صندوق صدقه انداخت؟
همه مراجع: خير، فطريه مصارف خاص دارد ولي پولهاي جمع آوري شده در صندوق صدقات صرف امورات خير زيادي مي شوند كه از مصارف فطريه خارج است.[91]
 
آيا مي توان فطريه را به فردي كه همسرش از سادات است، داد و او در زندگي خرج خود و فرزندانش كند؟
همه مراجع: بله، ملاك سيادت در پرداخت فطريه، گيرنده زكات و پرداخت كنند زكات است نه اعضائي خانواده اش، بنابراين سرپرست خانواده كه از سادات نيست مي تواند فطريه را بگيرد و تمليك كند و بعد براي خانواده اش صرف نمايد.[92]

 نماز عيد فطر
نماز عيد فطر و قربان واجب است يا مستحب؟
همه مراجع: نماز عيد فطر و قربان در زمان حضور امام معصوم عليه السلام واجب است و بايد به جماعت خوانده شود ولى در زمان ما كه عصر غيبت است مستحب مى باشد.[93] 

وقت خواندن نماز عيد را بيان نماييد؟
همه مراجع: وقت خواندن نماز عيد فطر و قربان از اول آفتاب تا ظهر روز عيد است.[94]

كيفيت خواندن نماز عيد را توضيح دهيد؟
نماز عيد فطر و قربان دو ركعت است كه در ركعت اول، بعد از خواندن حمد و سوره نمازگزار بايد پنج تكبير بگويد و بعد از هر تكبير يك قنوت بخواند و بعد از قنوت پنجم تكبير ديگرى بگويد و به ركوع رود و دو سجده بجا آورد و در ركعت دوم چهار تكبير و چهار قنوت بخواند و با تكبير پنجم به ركوع رود و پس از سجده و تشهد، سلام دهد.
در قنوت نماز عيد هر دعايى بخواند كفايت مى كند ولى بهتر است اين دعا را بخوانند:
«اللّهمَّ أَهْلَ الْكِبْرِيَاءِ وَ الْعَظَمَةِ وَ أَهْلَ الْجُودِ وَ الْجَبَرُوتِ وَ أَهْلَ الْعَفْوِ وَ الرَّحْمَةِ وَ أَهْلَ التَّقْوَى وَ الْمَغْفِرَةِ أَسْأَلُكَ بِحَقِّ هَذَا الْيَوْمِ الَّذِي جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمِينَ عِيدا وَ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّه عَلَيْهِ وَ آلِهِ ذُخْرا وَ شَرَفا وَ مَزِيدا أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تُدْخِلَنِي فِي كُلِّ خَيْرٍ أَدْخَلْتَ فِيهِ مُحَمَّدا وَ آلَ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تُخْرِجَنِي مِنْ كُلِّ سُوءٍ أَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّدا وَ آلَ مُحَمَّدٍ صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ اللّهمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَ مَا سَأَلَكَ مِنْهُ عِبَادُكَ الصَّالِحُونَ وَ أَعُوذُ بِكَ فِيهِ مِمَّا اسْتَعَاذَ مِنْهُ عِبَادُكَ الْمُخْلِصُونَ»[95].
 
آيا كم و زياد كردن قنوت هاى نماز عيد باعث بطلان آن مى شود؟
همه مراجع: اگر مراد از كم و زياد نمودن، كوتاه يا طولانى خواندن قنوت ها است اين كار موجب بطلان نمى شود و اگر مراد كم يا زياد نمودن تعداد آنها است، بايد نماز را همان طور كه در كتب فقهى بيان شده، بجا آورد.[96]

وقتی نماز عید فطر به جماعت خوانده می شود، مامومین چه مقدار از آن را باید بخوانند؟
همه مراجع: در نماز عيد هم مثل نمازهاى ديگر، مأموم بايد غير از حمد و سوره چيزهاى ديگر نماز را خودش بخواند. [97]

آيا نماز عيد فطر اذان و اقامه دارد؟
همه مراجع: نماز عید فطر فطر اذان و اقامه ندارد، بله مستحب است بجاى اذان و اقامه سه بار بگويد: (الصلوة).[98]

اگر امام جماعت براى نماز عيد فطر، اقامه به جا آورد، نماز او و ساير نمازگزاران چه حكمى دارد؟
همه مراجع: به صحت نماز عيد امام جماعت و مأمومين ضررى نمى رساند. [99]

 رسيدن به ركعت دوم نماز عيد
اگر کسى به رکعت دوم نماز عيد فطر يا قربان برسد چه وظيفه اى دارد؟
همه مراجع: به امام اقتدا می کنید و ركعت اوّل را با امام مى خوانيد و ركعت دوم را خودتان مى خوانيد. [100]

اگر دير به نماز عيد رسيديم (مثلاً در قنوت سوم) چگونه اقتداء كنيم؟
تكبيره الاحرام را بگوييد و با جماعت قنوت سوم و چهارم و پنجم را بخوانيد و بعد از آن دو قنوت كوتاه (مثلاً با يك صلوات یا یک بار «سبحان اللّه» یا «الحمد للّه » یا مانند آن) بگيريد و خود را به ركوع امام برسانيد. در اين صورت نماز صحيح است.[101]
 
خواندن ذكرهاى ديگر در قنوت نماز عيد
آيا در قنوت هاى نماز عيد فطر مى توان ذكرهاى ديگرى به غير از آن چه كه وارد شده است خواند؟
همه مراجع: در قنوت آن هر ذكر و دعائى كافى است مانند قنوت ساير نمازها ولی بهتر است دعای اللهم اهل الكبريا خوانده شود.[102]
 
اگر شخصی نذر کند نماز عید فطر را بخواند، آیا این کار بر او واجب می شود؟
همه مراجع: بله با نذر واجب مى شود.[103]
 
اگر بعد از ظهر ثابت شود كه عيد فطر است، آيا جايز است نماز عيد را روز بعد اقامه كنند؟
آیات عظام بهجت و فاضل: اقامه آن رجاءً مانعى ندارد.[104]
 
آيا نماز عيد فطر قضا دارد؟
همه مراجع: قضا ندارد. [105]

آيا ميتوان نماز عيدين (عيد سعيد فطر و قربان ) را به صورت فردي خواند؟
همه مراجع. اشکال ندارد.[106]
 
آيا خواندن دو خطبه و همچنين نشستن و گوش دادن آنها پس از نماز هم لازم يا جايز است؟
همه مراجع (به جز سيستاني): مستحب است بعد از نماز عيد فطر دو خطبه بخوانند. و بهتر است كه در خطبه عيد فطر احكام زكاة فطره، را بگويند.[107]
آيه الله سيستاني: در زمان غایب بودن امام زمان عليه السلام، اگر نماز عید فطر و قربان به جماعت به جا آورده شده، احتیاط لازم آن است که بعد از آن دو خطبه خوانده شود و کیفّیت خواندن این دو خطبه، همانند خطبه نماز جمعه بوده و لازم است امام جماعت بین دو خطبه اندکی بنشیند و بهتر است که در خطبه عید فطر، احکام زکات فطره و درخطبه عید قربان، احکام قربانی را بگوید.[108]
 
آيا ميشود در منزل از طريق پخش زنده تلويزيون به امام جماعت اقتدا كرد؟
همه مراجع: خير، نماز جماعت بايد در يك مكان باشد و صفوف نماز جماعت به هم وصل و به امام اتصال داشته باشد.[109]
 
آيا نماز عيد فطر رامي شود بدون وضو و با غسل روز عيد فطر خواند؟
آيات عظام امام، بهجت، خامنه اى، صافى و فاضل: نمى شود نماز خواند و بايد وضو هم گرفت.[110]
آيات عظام تبريزى، سيستانى، مكارم، نورى و وحيد: می توان نماز خواند؛ ولی احتیاط مستحب آن است که وضو هم بگیرد.[111]

مستحبات نماز عید فطر و قربان [112]
1. نماز عید سوره مخصوصى ندارد؛ ولى بهتر است در ركعت اوّل آن، سوره شمس و در ركعت دوّم، سوره غاشیه را بخوانند، یا در ركعت اوّل، سوره اعلی و در ركعت دوّم، سوره شمس خوانده شود.
2. مستحب است نماز عید در صحرا خوانده شود؛ ولى در مكّه خواندن آن در مسجد الحرام، مستحب است.
3. مستحب است افراد، پیاده و پا برهنه و با وقار به نماز عید بروند  و پیش از نماز غسل كنند.
4. مستحب است در نماز عيد در حال گفتن تكبيرها، دست ها را بـلـند كنند و كسى كه نماز عيد مى خواند، اگر امام جماعت است يا فرادى نماز مى خواند، نماز را با صدای بلند بخواند.
5. بعد از نماز مغرب و عشاء شب عید فطر و بعد از نماز صبح روز عید و بعد از نماز عید فطر، مستحب است این تكبیرها را بگوید: «اَللّهُ أَكْبَرُ، اللّهُ اَكْبَرُ، لا اِلهَ إلَّا اللّهُ وَاللّهُ  أَكْبَرُ، اللّه اَكْبَرُ وَلِلّهِ الحَمْدُ، اللّهُ اَكْبَرُ عَلى ما هَدانا».
 
______________________
[1] . توضيح المسائل مراجع، م 1730.
[2] . العروة الوثقى، ج 2، الصوم، طرق ثبوت الهلال، م 1.
[3] . العروة الوثقى، ج 2، الصوم، طرق ثبوت الهلال، م 1.
[4] . توضيح المسائل مراجع، م 1732؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1740.
[5] . توضيح المسائل مراجع، م 1561.
[6] . تبريزى، توضيح المسائل مراجع، م 1561؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1569.
[7] . العروةالوثقى، ج 2، فصل فى طرق ثبوت الهلال.
[8] . توضيح المسائل مراجع، م 1735؛ خامنه اى، اجوبة الاستفتاءات، س 837، 839.
[9] . توضيح المسائل مراجع، م 1735؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1743.
[10] . توضيح المسائل مراجع، م، 1739؛ 1735؛ خامنه اى، اجوبة الاستفتاءات، س 837 و 839.
[11] . توضيح المسائل مراجع، م 1735؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1743.
[12] . توضيح المسائل مراجع، م 1731؛ خامنه اى، اجوبة الاستفتاءات، س 842 و 843؛ بهجت، وسيلةالنجاه، 1، م 1162.
[13] . سيستانى، توضيح المسائل، م 1731.
[14] . وحيد، توضيح المسائل، م 1739.
[15] . العروة الوثقى، ج 2، الصوم، طرق ثبوت الهلال، م 1.
[16] . دفتر: همه مراجع.
[17] . دفتر: بهجت، فاضل و خامنه اى.
[18] . توضيح المسائل مراجع، م 1730؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1738.
[19] صافی، 240 سوال پیرامون روزه، س 201؛ دفتر مراجع.
[20] ( 1). من لايحضره الفقيه، ج 2، باب الفطرة، ص 183.
[21] ( 2). همان، ص 183.
[22] ( 3). كافى، ج 4، باب الفطره، ص 174.
[23] ( 4). در روايتى در تفسير آيه شريفه« قد افلح من زكيها» آمده است: منظور از تزكيه زكات فطره است.( مستدرك وسائل الشيعه، ج 7، ابواب زكاة الفطره، ص 137).
[24] ( 5). وسائل الشيعه، ج 9، ابواب زكاة الفطره، ص 318.
[25] توضيح المسائل مراجع، م 1991
[26] ( 1). العروة الوثقى، ج 2، زكات الفطره، فصل 2، م 2.
[27] ( 1). امام، استفتاءات، ج 1، زكات، س 17؛ خامنه اى، استفتاء، س 859 و 860 و 863 فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 876؛ تبريزى، استفتاءات، س 780 و 781 و 792؛ دفتر: وحيد، بهجت و سيستانى.
[28] ( 2). جامع الاحكام، ج 1، س 563.
[29] ( 3). مكارم، استفتاءات، ج 1، س 369.
[30] ( 4). نورى، استفتاءات، ج 2، س 302.
[31] ( 5). توضيح المسائل مراجع، م 2008.
[32] ( 1). العروة الوثقى، ج 2، زكاة الفطره، الفصل الثانى، م 3.
[33] ( 2). العروة الوثقى، ج 2، زكاه الفطره، الفصل الثانى، م 3.
[34] ( 3). توضيح المسائل مراجع، م 2006؛ وحيد، توضيح المسائل، م 2023.
[35] ( 4). توضيح المسائل مراجع، م 2006.
[36] ( 5). دفتر: صافى.
[37] ( 1). همان، فصل 2، مسئله 12.
[38] ( 2). توضيح المسائل مراجع، م 1997؛ وحيد، توضيح المسائل، م 2014؛ دفتر: خامنه اى.
[39] ( 3). سيستانى، توضيح المسائل مراجع، م 1997.
[40] ( 4). تبريزى، استفتاءات، س 782؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 637؛ مكارم و بهجت، توضيح المسائل مراجع، م 2006؛ دفتر: همه مراجع.
[41] توضيح المسائل مراجع، م 2015
[42] ( 5). ر. ك: منابع 187.
[43] ( 1). ر. ك: منابع 187.
[44] ( 2). نورى، تعليقات على العروة، زكاه الفطره، الفصل الثانى؛ تبريزى، استفتاءات، س 783؛ خامنه اى، استفتاء، س 888؛ سيستانى، وحيد، منهاج الصالحين، زكاه الفطره، م 1172؛ بهجت، توضيح المسائل، م 1997 و وسيلةالنجاه، ج 1، م 1348؛ فاضل، جامع المسائل، ج 2، س 472.
[45] ( 3). بهجت، وسيلةالنجاه، ج 1، م 1348.
[46] ( 4). صافى، هداية العباد، ج 1، م، 1580.
[47] ( 5). امام، توضيح المسائل مراجع، م 1995.
[48] ( 1). تبريزى، استفتاء، س 783؛ سيستانى و وحيد، منهاج الصالحين، زكاة الفطره، م 1172.
[49] ( 2). خامنه اى، استفتاء، س 888 و فاضل، جامع المسائل، ج 2، س 472.
[50] ( 3). صافى، هداية العباد، ج 1، م، 1580.
[51] ( 4). مكارم، توضيح المسائل مراجع، م 1995 و تعليقات على العروة، زكاة الفطره، الفصل الثانى.
[52] ( 5). دفتر: همه مراجع؛ تبريزى، استفتاءات، س 783؛ خامنه اى، استفتاء، س 888؛ سيستانى، وحيد، منهاج الصالحين، زكاةالفطره، م 1172؛ بهجت، وسيلةالنجاه، ج 1، م 1348؛ فاضل، جامع المسائل، ج 2، س 472.
[53] ( 6). صافى، هداية العباد، ج 1، م، 1580؛ نورى، تعليقات على العروة، زكاه الفطره، الفصل الثانى.
[54] ( 1). توضيح المسائل مراجع، م 2002؛ العروة الوثقى، ج 2، زكاه الفطره، الفصل الاول.
[55] ( 2). توضيح المسائل مراجع، م 1948 و تعليقات على العروه، ج 3؛ اوصاف المستحقين الزكاة، م 11.
[56] ( 3). توضيح المسائل مراجع، م 1948 و وحيد، توضيح المسائل، م 1965.
[57] ( 4). توضيح المسائل مراجع، م 1948؛ نورى، توضيح المسائل، م 944.
[58] ( 1). توضيح المسائل مراجع، م 2016، 1946؛ وحيد، توضيح المسائل، م 2033.
[59] ( 2). بهجت، توضيح المسائل مراجع، م 1946، 2014، 2016.
[60] ( 3). توضيح المسائل مراجع، م 1948 و خامنه اى، استفتاء، س 880.
[61] ( 4). توضيح المسائل مراجع، م 1935؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1952 و دفتر: خامنه اى.
[62] توضیح المسائل مراجع، م 2021
[63] ( 1). توضيح المسائل مراجع، م 1925، 2014؛ خامنه اى، استفتاء، س 893.
[64] ( 2). توضيح المسائل مراجع، م 1925، 2014؛ وحيد، توضيح المسائل، م 2031، 1942.
[65] ( 3). خامنه اى، استفتاء، س 893؛ توضيح المسائل مراجع، م 1925، 2014.
[66] ( 4). توضيح المسائل مراجع، م 1925، 2014؛ وحيد، توضيح المسائل، م 2031، 1942.
[67] ( 5). توضيح المسائل مراجع، م 2009؛ وحيد، توضيح المسائل، م 2026.
[68] ( 1). توضيح المسائل مراجع، م 2018.
[69] ( 2). بهجت، همان، م 2018.
[70] ( 3). توضيح المسائل مراجع، م 2018؛ وحيد، توضيح المسائل، م 2035.
[71] ( 4). توضيح المسائل مراجع، م 2032؛ وحيد، توضيح المسائل، م 2049؛ خامنه اى، استفتاء، س 885.
[72] ( 5). توضيح المسائل مراجع، م 2031؛ وحيد، توضيح المسائل، م 2048.
[73] ( 6). بهجت، توضيح المسائل مراجع، 2031.
[74] ( 1). تبريزى، توضيح المسائل مراجع، م 2031؛ خامنه اى، استفتاء، س 143.
[75] ( 2). توضيح المسائل مراجع، م 2029؛ وحيد، توضيح المسائل، م 2046؛ دفتر: خامنه اى.
[76] ( 3). توضيح المسائل مراجع، م 2025؛ وحيد، توضيح المسائل، م 2042؛ دفتر: خامنه اى.
[77] ( 4). خامنه اى، استفتاء، س 885؛ العروة الوثقى، ج 2، زكاة الفطره، الفصل السادس.
[78] ( 1). توضيح المسائل مراجع، م 1991؛ وحيد، توضيح المسائل، م 2008.
[79] . توضيح المسائل مراجع، م 2035؛ خامنه اى، استفتاء، س 857؛ وحيد، توضيح المسائل، م 2052.
[80] . بهجت، توضيح المسائل مراجع، م 2035.
[81] توضيح المسائل مراجع، م 1925 و 2014؛ خامنه اي، سايت، استفتاءات، احكام زكات فطره و اجوبه س 1821؛ دفتر مراجع.
[82] امام، تحرير الوسيله، ج 1، ص 347، م 1؛ خامنه اي، سايت، احكام زكات فطره؛ بهجت، جامع المسائل، ج 2، ص 136 و ج 4، ص 235؛
[83] امام، استفتاءات ج2، ص 488، س 10؛ خامنه اي، سايت، استفتاءات، احكام زكات فطره و اجوبه س 1821؛ بهجت، استفتاءات، ج 2، 3394 و 3395؛ صافي، جامع الاحكام، ج 1، س 570 و سايت، احكام زكات فطره؛ تبريزي، استفتاءات جديد، ج 2، س 676؛
[84] صافي، سايت، احكام زكات فطره؛ بهجت، استفتاءات، ج 2، س 3354 و 3355؛ تبريزي، استفتاءات جديد، ج 2، س 675؛ دفتر مراجع.
[85] توضيح المسائل مراجع، م 2031 و دفتر مراجع.
[86] توضيح المسائل مراجع، م 1991 و 1992
[87] توضيح المسائل مراجع، م 2021
[88] توضيح المسائل مراجع، م 2025 و 1933
[89] امام، تحرير الوسيلة، ج 1، ص 349؛ توضيح المسائل مراجع، م 2035؛ سيستاني، توضيح المسائل، ج 1، م 2679؛
[90] توضيح المسائل مراجع، م 1945 و 2023؛ خامنه اي، اجوبه، س 1821.
[91] توضيح المسائل مراجع، م 2014 تا 2018؛ خامنه اي، اجوبه، س 1821؛ دفتر مراجع.
[92] امام، تحرير الوسيله، ج 1، ص 340، الرابع؛ توضيح المسائل مراجع، م 1955؛ فاضل، جامع المسائل، ج2، س 420؛ مكارم، استفتاءات جديد، ج 3، س 366؛ دفتر مراجع.
[93]. توضيح المسائل مراجع، م 1516؛ خامنه اى، اجوبة الاستفتاءات، م 633؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1524
[94]. توضيح المسائل مراجع، م 1517؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1525.
[95]. توضيح المسائل مراجع، م 1519 و 1520؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1527.
[96] خامنه ای، اجوبة، س 634؛ بهجت، استفتاءات، قسمت نماز، س 1064؛ دفتر مراجع.
[97] امام، تحریر الوسیله، نماز عید فطر و قربان، م 1؛ صافی، سایت، احکام نماز عید فطر؛ سیستانی، توضیح المسائل،ج1، نماز عید فطر
[98] خامنه ای، اجوبة، س 637؛ بهجت، استفتاءات، قسمت نماز، س 1059؛ امام، تحریر الوسیله، نماز عید فطر و قربان، م 4
[99] خامنه ای، اجوبة، س 638؛ بهجت، استفتاءات، قسمت نماز، س 1065
[100] خامنه ای، استفتاءات جدید، س 298؛ بهجت، استفتاءات، قسمت نماز، س 1062
[101] بهجت، استفتاءات، قسمت نماز، س 1061 و 1063؛ سیستانی، توضیح المسائل،ج1، نماز عید فطر؛ صافی، سایت، احکام نماز عید فطر
[102] امام، تحریر الوسیله، نماز عید فطر و قربان؛ بهجت، استفتاءات، قسمت نماز، س 1063؛ دفتر مراجع.
[103] توضیح المسائل مراجع، م 2640؛ بهجت، استفتاءات، قسمت نماز، س 1055
[104] فاضل، استفتاءات، ج2، س 384؛ بهجت، استفتاءات، قسمت نماز، س 1057
[105] خامنه ای، اجوبة، س 636؛ بهجت، استفتاءات، قسمت نماز، س 1058؛ امام، تحریر الوسیله، نماز عید فطر و قربان؛ دفتر مراجع.
[106] توضیح المسائل مراجع، م 1516؛ امام، تحریر الوسیله، نماز عید فطر و قربان؛ سیستانی، سایت؛ دفتر مراجع.
[107] امام، تحرير الوسيله، ج 1، ص 242 (القول في صلاة العيدين)؛ تبريزي، توضيح المسائل، م1530؛ مكارم، توضيح المسائل، م1310؛ صافي، توضيح المسائل، م 1530؛ نوري، توضيح المسائل، م 1521؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1529؛
[108] سيستاني، توضيح المسائل، ج 1، م 1876.
[109] عروة الوثقي، ج 1، ص 778؛ تحرير الوسيلة، ج 1، ص 269، الثالث؛ توضيح المسائل مراجع، م 1435 و 1437؛ دفتر مراجع.
[110] امام، توضيح المسائل، م 391؛ خامنه اي، اجوبه، س 188؛ صافي، توضيح المسائل، م397؛ بهجت، توضيح المسائل، م 381؛ فاضل، توضيح المسائل، م 392.
[111] نوري، توضيح المسائل، م 392؛ تبريزي، توضيح المسائل، م 397؛ سيستاني، توضيح المسائل، ج1، م 449؛ مكارم، توضيح المسائل، م 401؛ وحيد، توضيح المسائل، م 397.
[112] امام، تحریر الوسیله، نماز عید فطر و قربان؛ صافی، سایت، احکام نماز عید فطر؛ سیستانی، توضیح المسائل،ج1، نماز عید فطر

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br><em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
10 + 4 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .